Ustavni sud Republike Srpske, na osnovu člana 115. Ustava Republike Srpske, člana 40. stav 5. i člana 61. stav 1. tačka g) Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske (''Službeni glasnik Republike Srpske'' br. 104/11 i 92/12), na sjednici održanoj 12. oktobra 2022. godine, d o n i o  je

R J E Š E Nj E

            Ne prihvata se inicijativa za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti člana 22. Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 20/17 i 16/21) i člana 18. Pravilnika o uslovima, načinu korišćenja, organizaciji, načinu naplate i kontrole parkiranja na javnim parkiralištima na kojima je uvedena naplata parkiranja na području Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 24/17).

O b r a z l o ž e nj e

            Saša Bundalo iz Banje Luke dao je Ustavnom sudu Republike Srpske inicijativu za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti člana 22. Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 20/17), koju je donijela Skupština Grada Banja Luka, i člana 18. Pravilnika o uslovima, načinu korišćenja, organizaciji, načinu naplate i kontrole parkiranja na javnim parkiralištima na kojima je uvedena naplata parkiranja na području Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 24/17), koji je donio gradonačelnik Grada Banja Luka. U inicijativi se navodi da član 22. osporene odluke nije u saglasnosti sa članom 39. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 97/16, 36/19 i 61/21), kojim su definisane nadležnosti skupštine jedinice lokalne samouprave. Davalac inicijative, naime, smatra da je osporenom odredbom ove odluke Skupština Grada Banja Luka, suprotno navedenom zakonu, svoju nadležnost za donošenje ovog pravilnika nezakonito prenijela na gradonačelnika Grada Banja Luka, čime je narušeno načelo zakonitosti iz člana 108. Ustava Republike Srpske. U pogledu osporene odredbe člana 18. Pravilnika o uslovima, načinu korišćenja, organizaciji, načinu naplate i kontrole parkiranja na javnim parkiralištima na kojima je uvedena naplata parkiranja na području Grada Banja Luka u inicijativi se iznosi stav da ova norma, koja predviđa fizičko blokiranje motornog vozila za koje nije plaćena parking karta usljed omaške u kucanju telefonske poruke putem koje se vrši uplata, dovodi do ograničavanja upotrebe motornog vozila, te tako i ograničavanja prava svojine vlasnika nad ovom pokretnom stvari. Davalac inicijative smatra da se ovakvo ograničenje ne može propisati podzakonskim aktom, zbog čega nalazi da je osporeno propisivanje suprotno članu 56. Ustava. Pored navedenog, u inicijativi se navodi da su osporena odluka, kao i pravilnik koji je donesen na osnovu nje, objavljeni istovremeno u „Službenom glasniku Grada Banja Luka“ broj 20/17, iz čega, po njegovom mišljenju, proizlazi da je Pravilnik donesen na osnovu Odluke koja nije stupila na snagu, čime je došlo do povrede člana 109. Ustava.

            Skupština Grada Banja Luka, kao donosilac osporene odluke, Sudu je dostavila izjašnjenje Odjeljenja za inspekcijske poslove i komunalnu policiju, u kojem se iznosi stav da je član 22. ove odluke u saglasnosti sa članom 82. stav 3. Zakona o lokalnoj samoupravi, prema kojem gradonačelnik, odnosno načelnik opštine donosi odluke, pravilnike, naredbe, uputstva, rješenja, zaključke, planove i programe. Pored toga, navodi se da je član 27. stav 1. ove odluke promijenjen na način da je ukinuta mogućnost fizičke blokade vozila, osim u slučaju kada se radi o vozilima sa inostranim registarskim oznakama. Takođe se ukazuje na Odluku ovog suda broj U-92/11 od 19. februara 2014. godine, te se citira dio obrazloženja ove odluke koji se odnosi na stav Suda u pogledu blokiranja vozila napravom za blokiranje točkova na javnim parkiralištima.

            U odgovoru na inicijativu koji je gradonačelnik Grada Banja Luka dostavio u odnosu na osporeni pravilnik navodi se da je članom 59. stav 1. tačka 5. Zakona o lokalnoj samoupravi propisano da gradonačelnik sprovodi lokalnu politiku u skladu sa odlukama skupštine, izvršava lokalni budžet i obezbjeđuje primjenu odluka i drugih akata skupštine, te se ukazuje na odredbu člana 82. stav 3. ovog zakona, prema kojem gradonačelnik, između ostalog, donosi pravilnike. Nadalje, u odgovoru se ističe da je Pravilnik objavljen u „Službenom glasniku Grada Banja Luka“ broj 24/17 od 26. juna 2017. godine, tako da su neosnovani navodi inicijative da je objavljen istovremeno kada i Odluka o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka, odnosno u „Službenom glasniku Grada Banja Luka“ broj 20/17. Konačno, donosilac osporenog pravilnika navodi da je Odlukom o izmjeni i dopuni Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 16/21) propisano, između ostalog, „da će komunalni policajac ili radnik na naplati i kontroli parkiranja odrediti da se vozilo koje nije registrovano na teritoriji BiH, odnosno ne može se utvrditi vlasnik ili korisnik vozila, blokira napravom za blokiranje točkova ako je vozilo parkirano suprotno odredbama čl. 23. i 24. ove odluke, te ako je parkirano suprotno odredbama Pravilnika iz člana 22. ove odluke. Shodno navedenom, donosilac osporenog pravilnika predlaže da Sud, kao neosnovanu, ne prihvati datu inicijativu.

            Odluku o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 20/17 i 16/21) donijela je Skupština Grada Banja Luka na osnovu člana 2. Zakona o osnovima bezbjednosti saobraćaja na putevima u Bosni i Hercegovini („Službeni glasnik BiH“ br. 6/06, 75/06, 44/07, 84/09, 48/10, 18/13 i 8/17), člana 39. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 97/16) i člana 32. Statuta Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ br. 25/05, 39/07, 17/12, 20/14 i 39/16). Osporenom odredbom člana 22. ove odluke propisano je da se uslovi i način korišćenja, organizacija rada, visina i način naplate parkiranja, kao i druga pitanja od značaja za rad javnih parkirališta i javnih garaža na kojima se vrši naplata utvrđuju pravilnikom koji donosi gradonačelnik.

            Pravilnik o uslovima, načinu korišćenja, organizaciji, načinu naplate i kontrole parkiranja na javnim parkiralištima na kojima je uvedena naplata parkiranja na području Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 24/17) donio je gradonačelnik Grada Banja Luka na osnovu člana 32. Statuta Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ br. 25/05, 39/07, 17/12, 20/14 i 39/16) i člana 22. Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 20/17). Osporenim članom 18. ovog pravilnika propisano je da: kada se po prigovoru korisnika ustanovi očigledna greška korisnika (pogrešno ukucan jedan broj ili slovo registarske oznake) pri unošenju registarske oznake prilikom plaćanja putem SMS-a, a što je dovelo do primjene mjere blokiranja vozila u vremenu važenja elektronske karte, deblokiranje će se izvršiti nakon plaćanja cjelodnevne parking karte za prvu zonu, a za ispravnu registarsku oznaku (stav 1), da se o očiglednim greškama vodi evidencija koja sadrži datum i vrijeme, pogrešnu registarsku oznaku, ispravnu registarsku oznaku, parkiralište i ime i prezime radnika koji je blokirao vozilo (stav 2). 

            U postupku ocjenjivanja ustavnosti i zakonitosti osporene odluke i pravilnika Sud je imao u vidu da je članom 102. stav 1. tač. 4, 6. i 8. Ustava Republike Srpske utvrđeno da se opština preko svojih organa, u skladu sa zakonom, stara o izgradnji, održavanju i korišćenju lokalnih puteva, ulica i drugih javnih objekata od opštinskog značaja, izvršava zakone, druge propise i opšte akte Republike čije je izvršenje povjereno opštini, te obavlja i druge poslove utvrđene Ustavom, zakonom i statutom opštine. Pored toga, prema članu 108. stav 2. Ustava, propisi i drugi opšti akti moraju biti u saglasnosti sa zakonom. 

            Odredbom člana 56. Ustava, u odnosu na koju se u inicijativi traži ocjenjivanje osporene norme člana 18. Pravilnika, utvrđeno je da se zakonom može ograničiti ili oduzeti pravo svojine, uz pravičnu naknadu.

            Pored navedenih ustavnih odredaba, Sud je uzeo u obzir i to da je Zakonom o lokalnoj samoupravi (“Službeni glasnik Republike Srpske” br. 97/16, 36/19 i 61/21) uređen sistem lokalne samouprave, jedinice lokalne samouprave, način i uslovi njihovog formiranja, poslovi koje obavljaju, organi jedinica lokalne samouprave, akti i javnost rada organa jedinica lokalne samouprave, kao i druga pitanja od značaja za ostvarivanje prava i dužnosti jedinica lokalne samouprave. Odredbama ovog zakona koje su relevantne u konkretnom slučaju propisano je: da jedinica lokalne samouprave ima sve nadležnosti propisane ovim zakonom, kao i druge nadležnosti koje su joj prenesene drugim zakonom, te da ima pravo da se bavi svim pitanjima od lokalnog interesa koja nisu isključena iz njene nadležnosti, niti dodijeljena nekom drugom nivou vlasti (član 17. st. 1. i 2), da jedinica lokalne samouprave, u oblasti prostornog planiranja i građenja, pored ostalog, ima nadležnost određivanje prostora za parkiranje i uređivanje uslova i način njihovog korišćenja i upravljanja (član 19. tačka 5), da je skupština jedinice lokalne samouprave predstavnički organ, organ odlučivanja i kreiranja politike jedinice lokalne samouprave, te, u smislu ovog zakona, pored ostalog ima i nadležnost da donosi odluke i druge opšte akte i daje njihovo autentično tumačenje (član 39. stav 1. i stav 2. tačka 2), da je gradonačelnik izvršni organ vlasti jedinice lokalne samouprave (član 54. stav 1), da je u nadležnosti gradonačelnika, između ostalog, da sprovodi lokalnu politiku u skladu sa odlukama skupštine, izvršava lokalni budžet i obezbjeđuje primjenu odluka i drugih akata skupštine (član 59. stav 1. tačka 5), da skupština jedinice lokalne samouprave donosi statut, poslovnik, odluke, rješenja, zaključke, preporuke, rezolucije, strategije, planove i programe, a da gradonačelnik  donosi odluke, pravilnike, naredbe, uputstva, rješenja, zaključke, planove i programe (član 82. st. 2. i 3).

            Imajući u vidu navedene ustavne i zakonske odredbe, Sud je ocijenio da je Skupština Grada Banja Luka bila ovlašćena da donese osporenu odluku, kojom je, saglasno svojim zakonskim ovlašćenjima, propisala mjere bezbjednosti saobraćaja, uslove i pravila za odvijanje saobraćaja na javnim putevima i drugim javnim saobraćajnim površinama na području grada Banja Luka, kao i analize i praćenje bezbjednosti saobraćaja. Propisivanjem iz osporenog člana 22. ove odluke, po ocjeni Suda, nije narušeno ustavno načelo zakonitosti, odnosno nije suprotno članu 39. Zakona o lokalnoj samoupravi, kako to smatra davalac inicijative. Naime, osporenom odlukom uređena su osnovna pitanja koja se odnose na bezbjednost i odvijanje saobraćaja na području grada Banja Luka, te je u okviru toga, između ostalog, regulisano zaustavljanje i parkiranje vozila, definisana su javna parkirališta, uvedena je naplata parkiranja na javnim parkiralištima, kao i obilježavanja znakom pristupačnosti parking mjesta za invalidna lica. Imajući u vidu da je, prema Zakonu o lokalnoj samoupravi, gradonačelnik izvršni organ vlasti jedinice lokalne samouprave, te da u tom svojstvu, pored ostalog, sprovodi odluke skupštine i obezbjeđuje njihovu primjenu, donosilac Odluke je osporenom normom člana 22. ovog akta dao ovlašćenje gradonačelniku da donese pravilnik, kojim će detaljnije razraditi i konkretizovati odredbe Odluke koje se odnose na ovu oblast, odnosno propisati uslove i način korišćenja, organizaciju rada, visinu i način naplate parkiranja, kao i druga pitanja od značaja za rad javnih parkirališta i javnih garaža na kojima se vrši naplata. Sud smatra da je, shodno naprijed citiranim odredbama člana 54. stav 1, člana 59. stav 1. tačka 5. i člana 82. stav 3. Zakona o lokalnoj samoupravi, donošenje predmetnog pravilnika u okviru nadležnosti gradonačelnika, slijedom čega, po ocjeni Suda, osporenim propisivanjem Skupština grada Banja Luka nije nezakonito prenijela svoju nadležnost na gradonačelnika, kako to smatra davalac inicijative, tako da u konkretnom slučaju  nije došlo do povrede načela zakonitosti iz člana 108. Ustava.

            Ocjenjujući ustavnost i zakonitost osporenog člana 18. Pravilnika, Sud je utvrdio da ovakvo propisivanje ne dovodi do ograničavanja prava svojine vlasnika motornog vozila, odnosno povrede člana 56. Ustava, kako se to navodi u inicijativi. Naime, kako iz sadržaja ove norme jasno proizlazi, ovim aktom su propisani uslovi za deblokiranje vozila u situaciji kada je motorno vozilo blokirano usljed činjenice da je korisnik parkirališta, plaćajući naknadu za parking putem SMS poruke, odnosno mobilnog telefona, pogrešno otkucao registarsku oznaku vozila, što je dovelo do mjere blokiranja vozila napravom za blokiranje točkova. Evidentno je, dakle, da ova odredba ne uređuje pitanje uslova i načina blokiranja motornih vozila na javnim parkiralištima na području grada Banja Luka, kako to pogrešno tumači davalac inicijative, zbog čega se, po ocjeni Suda, ne može dovesti u vezu sa ustavnim garancijama zaštite imovinskih prava na koje se ukazuje u inicijativi. Blokiranje motornih vozila na javnim parkiralištima uređeno je članom 26. Odluke o bezbjednosti saobraćaja na putevima Grada Banja Luka („Službeni glasnik Grada Banja Luka“ broj 20/17 i 16/21), dok osporeni pravilnik nijednom odredbom ne reguliše ovo pitanje. 

            Konačno, Sud je utvrdio da su neosnovani navodi davaoca inicijative o istovremenom objavljivanju Odluke i Pravilnika u istom službenom glasilu, jer je osporena odluka objavljena u „Službenom glasniku Grada Banja Luka“ broj 20/17, dok je Pravilnik objavljen u „Službenom glasniku Grada Banja Luka“ broj 24/17, zbog čega nije došlo do povrede odredbe člana 109. Ustava, kako se to navodi u inicijativi.   

          S obzirom na to da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Sud je, na osnovu člana 40. stav 5. Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske (''Službeni glasnik Republike Srpske'' br. 104/11 i 92/12), o ustavnosti i zakonitosti osporenih normi Odluke i Pravilnika odlučio bez donošenja rješenja o pokretanju postupka.

            Na osnovu izloženog odlučeno je kao u izreci ovog rješenja.

           Ovo rješenje Ustavni sud je donio u sastavu: predsjednik Suda mr Džerard Selman i sudije: Vojin Bojanić, Amor Bukić, Zlatko Kulenović,  prof. dr Ivanka Mrković, prof. dr Marko Rajčević i akademik prof. dr Snežana Savić.